Türkiye’de İstilacı Türlere Karşı “UİST” Dönemi: Yeni Yönetmelik Yürürlüğe Girdi
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ile Yönetimi Hakkında Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenleme ile biyolojik çeşitliliği, ekonomiyi ve insan sağlığını tehdit eden türlere karşı Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi oluşturulacak ve sıkı takip mekanizması kurulacak.
Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi Oluşturuluyor
Yönetmelik kapsamında, istilacı yabancı türlerin ülkeye kasıtlı veya kasıtsız girişini engellemek amacıyla Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi hazırlanacak. Bir türün bu listeye alınabilmesi için bilimsel veriler ışığında Türkiye sınırları içerisinde “yabancı tür” olduğunun, mevcut ve öngörülen iklim değişikliği koşullarında karasal veya sucul ortamlarda popülasyon oluşturabildiğinin tespit edilmesi gerekecek.
Liste; Sucul İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu ile Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu tarafından hazırlanarak Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu onayına sunulacak. Onaylanan liste, Bakanlığın internet sitesinde ilan edilecek ve düzenli olarak güncellenecek.
Risk Değerlendirmesi ve Sıkı Yasaklar
UİST Listesi belirlenirken türlerin taksonomik kimlikleri, istila geçmişi, doğal yayılış alanları ve muhtemel ekonomik zararları dikkate alınarak kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapılacak. Listeye alınan türler için şu yasaklar uygulanacak:
Ülke sınırları içine sokulamayacak ve transit taşınamayacak.
Kapalı muhafaza dahil hiçbir yerde bulundurulamayacak, üretilemeyecek ve yetiştirilemeyecek.
Ticarete konu edilemeyecek, satılamayacak ve takas (trampa) yapılamayacak.
Doğaya ve çevreye salınamayacak.
Üniversiteler, araştırma enstitüleri ve kamu kurumlarına bilimsel çalışmalar için Komisyon tarafından özel izin verilebilecek. Ayrıca “üstün kamu yararı” ve “zaruret” durumlarında istisnai faaliyet izinleri tanımlanabilecek.
36 Ay İçinde İzleme Sistemi Kurulacak
Yönetmeliğe göre, türlerin kaçması veya yayılması durumunda derhal acil eylem planları devreye sokulacak. UİST Listesi’nin kabulünü takip eden 18 ay içerisinde giriş ve yayılma yollarının analizi tamamlanacak.
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, listenin yayımlanmasından itibaren 36 ay içerisinde istilacı türlerin verilerini toplamak ve kayıt altına almak amacıyla kapsamlı bir izleme sistemi kuracak. Tespit edilen istilacı türlerin kontrol altına alınması ve yayılımının durdurulması için imha önlemleri de dahil olmak üzere gerekli tüm müdahaleler uygulanabilecek.
